در دنیای مدرن امروز، استفاده از مواد شفاف و مقاوم، انقلابی در صنایع مختلف از ساختمانسازی گرفته تا دکوراسیون داخلی و تبلیغات ایجاد کرده است. تا سالها، شیشه تنها گزینه برای کاربردهایی بود که نیاز به شفافیت داشتند؛ اما شکنندگی، وزن بالا و خطرات ایمنی آن، محققان را به سمت توسعه جایگزینهای پلاستیکی سوق داد. در این میان، دو نام بیش از سایرین میدرخشند: پلکسی گلاس (اکریلیک) و پلی کربنات.
این دو ماده، که در نگاه اول ممکن است بسیار شبیه به هم به نظر برسند، خواص و ویژگیهای منحصربهفردی دارند که هرکدام را برای کاربرد خاصی مناسب میسازد. اما تفاوت پلکسی و پلی کربنات دقیقاً در چیست؟ کدام یک قویتر است؟ کدام یک شفافیت بهتری دارد یا در برابر خراش مقاومتر است؟ و مهمتر از همه، کدام یک برای پروژه شما انتخاب هوشمندانهتری محسوب میشود؟
اینها سؤالات رایجی هستند که بسیاری از مشتریان ما در طلق برند هنگام انتخاب متریال با آن مواجه میشوند. انتخاب اشتباه بین این دو میتواند منجر به اتلاف هزینه، کاهش عمر مفید محصول و یا حتی خطرات ایمنی شود.
در این مقاله جامع، ما قصد داریم به صورت کامل و دقیق، به بررسی تفاوت پلکسی و پلی کربنات بپردازیم. ما ویژگیهای کلیدی، مزایا، معایب و کاربردهای هرکدام را تشریح خواهیم کرد تا شما بتوانید با دیدی باز و اطلاعاتی کامل، بهترین تصمیم را برای نیاز خود بگیرید. اگر به دنبال درک عمیق این دو متریال پرکاربرد هستید، از شما دعوت میکنیم تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
پلکسی گلاس (اکریلیک) چیست؟
پلکسی گلاس (Plexiglass) که نام تجاری رایج برای پلاستیک اکریلیک یا به طور علمیتر «پلی متیل متاکریلات» (PMMA) است، یک ترموپلاستیک شفاف و سبکوزن میباشد. این ماده به دلیل شفافیت فوقالعاده (حتی شفافتر از شیشه)، مقاومت خوب در برابر اشعه ماوراء بنفش (UV) و قابلیت پولیشپذیری عالی، شهرت یافته است.
پلکسی گلاس در مقایسه با شیشه، وزنی تقریباً نصف آن را دارد اما مقاومتی تا ۱۷ برابر بیشتر در برابر ضربه ارائه میدهد. با این حال، نسبت به پلی کربنات شکنندهتر است. یکی از بارزترین ویژگیهای ورق پلکسی، مقاومت طبیعی آن در برابر زرد شدن در اثر تابش نور خورشید است، که آن را به گزینهای ایدهآل برای کاربردهای خارجی طولانیمدت تبدیل میکند.
پلی کربنات چیست؟
پلی کربنات (Polycarbonate) نیز یک ترموپلاستیک شفاف و فوقالعاده مقاوم است که اغلب با نامهای تجاری مانند «لِکسان» (Lexan) یا «ماکرولون» (Makrolon) شناخته میشود. نقطه قوت اصلی و دلیل شهرت جهانی پلی کربنات، مقاومت بینظیر آن در برابر ضربه است. این ماده عملاً نشکن است و میتواند تا ۲۵۰ برابر بیشتر از شیشه و حدود ۳۰ برابر بیشتر از پلکسی گلاس در برابر ضربه مقاومت کند.
این ویژگی خارقالعاده، پلی کربنات را به انتخاب اول برای کاربردهای امنیتی، مانند شیشههای ضد گلوله، کلاه ایمنی و محافظهای ماشینآلات تبدیل کرده است. پلی کربنات همچنین مقاومت حرارتی بالاتری نسبت به پلکسی دارد و میتواند دماهای بالاتری را قبل از تغییر شکل تحمل کند.
۹ تفاوت پلکسی و پلی کربنات که باید بدانید
اکنون که با تعریف اولیه هر دو ماده آشنا شدیم، زمان آن رسیده که به قلب موضوع، یعنی بررسی دقیق تفاوت پلکسی و پلی کربنات بپردازیم. درک این تفاوتها کلید انتخاب صحیح برای پروژه شماست.
۱- مقاومت در برابر ضربه (استحکام)
این مهمترین تفاوت پلکسی و پلی کربنات است.
- پلی کربنات: همانطور که اشاره شد، پلی کربنات قهرمان بلامنازع مقاومت در برابر ضربه است. مقاومت آن (۲۵۰ برابر شیشه) به قدری بالاست که عملاً نشکن تلقی میشود. این ماده میتواند ضربات شدید چکش یا پرتاب سنگ را بدون شکستن تحمل کند.
- پلکسی گلاس: پلکسی نیز ماده مقاومی است (۱۰ تا ۱۷ برابر شیشه) و بهراحتی شیشه خرد نمیشود. اما در برابر ضربات بسیار شدید، شکننده است و ترک برداشته یا میشکند (البته برخلاف شیشه، به قطعات بزرگ و با لبههای کندتر تبدیل میشود که ایمنتر است).
نتیجه: اگر پروژه شما نیاز به مقاومت حداکثری در برابر ضربه دارد (مانند سپر ایمنی، پنجرههای امنیتی، یا محافظ دستگاه)، پلی کربنات تنها گزینه است.
۲- شفافیت و وضوح نوری
- پلکسی گلاس: در این بخش، پلکسی گلاس برتری دارد. ورق پلکسی شفافیت نوری فوقالعادهای دارد و اجازه عبور ۹۲٪ نور را میدهد که این میزان حتی از شیشه معمولی نیز بیشتر است.
- پلی کربنات: پلی کربنات نیز بسیار شفاف است، اما با ضریب عبور نور حدود ۸۸٪ تا ۸۹٪، کمی در رتبه پایینتری قرار میگیرد.
نکته مهم (پولیش): اگر سطح پلکسی گلاس دچار خراشیدگی شود، بهراحتی میتوان آن را پولیش زد و شفافیت روز اول را به آن بازگرداند. اما پولیش زدن پلی کربنات بسیار دشوارتر است.
نتیجه: برای کاربردهایی که شفافیت کریستالی و وضوح مطلق در اولویت است (مانند ویترینهای موزهها، قاب عکسهای حرفهای یا آکواریومها)، پلکسی گلاس انتخاب بهتری است.
۳- مقاومت در برابر خراش
هیچکدام از این دو ماده به اندازه شیشه در برابر خراش مقاوم نیستند، اما تفاوتهایی با هم دارند.
- پلکسی گلاس: پلکسی کمی سختتر از پلی کربنات است و در نتیجه، مقاومت نسبتاً بهتری در برابر خراشهای سطحی روزمره دارد.
- پلی کربنات: پلی کربنات ماده نرمتری است و راحتتر دچار خراشیدگی میشود. البته امروزه ورقهای پلی کربنات با پوشش ضد خش (Anti-Scratch) تولید میشوند که این ضعف را تا حد زیادی جبران میکند، اما هزینه بالاتری دارند.
نتیجه: اگرچه هردو خراشیده میشوند، اما پلکسی مقاومت ذاتی کمی بیشتری دارد. برای تمیز کردن هردو، باید از دستمال نرم و محلول آب و صابون ملایم استفاده کرد.
۴- مقاومت در برابر اشعه UV و هوازدگی
- پلکسی گلاس: پلکسی گلاس مقاومت طبیعی و بسیار خوبی در برابر اشعه ماوراء بنفش خورشید دارد. ورق پلکسی شفاف، حتی پس از سالها قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید، زرد نمیشود و شفافیت خود را حفظ میکند.
- پلی کربنات: پلی کربنات استاندارد (بدون پوشش UV) در برابر تابش مستقیم خورشید آسیبپذیر است و پس از مدتی (۲ تا ۳ سال) به مرور زرد شده و شکننده میشود. البته ورقهای پلی کربنات مخصوص فضای باز، دارای یک لایه محافظ UV هستند که این مشکل را حل میکند، اما باید هنگام خرید حتماً به این نکته توجه کنید.
نتیجه: برای تابلوهای خارجی، پنجرههای سقفی یا هر کاربردی که در معرض مستقیم نور خورشید است، پلکسی گلاس گزینه بیدردسرتر و مطمئنتری است.
۵- مقاومت حرارتی و اشتعالپذیری
- پلی کربنات: پلی کربنات مقاومت حرارتی بسیار خوبی دارد و میتواند دمای کارکرد مداوم تا حدود ۱۱۵ درجه سانتیگراد را تحمل کند. مهمتر از آن، پلی کربنات یک ماده «خود خاموششونده» (Self-Extinguishing) است؛ یعنی در صورت حذف منبع آتش، خودبهخود خاموش میشود و شعله را پخش نمیکند.
- پلکسی گلاس: پلکسی گلاس دمای کارکرد پایینتری (حدود ۷۰ تا ۸۰ درجه سانتیگراد) دارد و در دماهای بالاتر شروع به نرم شدن میکند. همچنین پلکسی گلاس قابل اشتعال است و در صورت آتشسوزی میسوزد (اگرچه سرعت سوختن آن پایین است).
نتیجه: برای کاربردهایی که در معرض دمای بالا هستند یا ایمنی در برابر آتشسوزی حیاتی است (مانند قطعات داخلی خودرو یا تجهیزات الکتریکی)، پلی کربنات برتری مطلق دارد.
۶- قابلیت ماشینکاری و کار با آن
این تفاوت پلکسی و پلی کربنات برای افرادی که قصد انجام پروژه به صورت DIY یا کارگاهی را دارند، بسیار مهم است.
- پلکسی گلاس: کار با پلکسی گلاس بسیار آسانتر است. میتوان آن را با ارهبرقی، لیزر (برش لیزری بسیار تمیزی میدهد) یا حتی کاتر مخصوص (در ضخامتهای کم) بهراحتی برش داد. لبههای آن پس از برش بهخوبی پولیش میشوند و چسباندن قطعات آن (با چسب کلروفرم) بسیار تمیز و محکم انجام میشود.
- پلی کربنات: برش پلی کربنات دشوارتر است. هنگام سوراخکاری یا برش با سرعت بالا، ممکن است لبهها ذوب شده یا کدر شوند. برش لیزری پلی کربنات نیز توصیه نمیشود، زیرا دود سمی تولید کرده و لبهای زرد و دوده زده بر جای میگذارد. خم کردن سرد پلی کربنات راحتتر است، اما چسباندن آن سختتر از پلکسی است.
نتیجه: برای پروژههای دکوراتیو، ساخت جعبه، یا کارهایی که نیاز به برشهای دقیق لیزری و لبههای شفاف دارند، پلکسی گلاس ایدهآل است. مجموعههایی مانند طلق برند با ارائه خدمات پلکسی حرفهای، میتوانند هر طرحی را با دقت بالا روی این متریال پیادهسازی کنند.
۷- مقاومت شیمیایی
- پلکسی گلاس: در برابر بسیاری از مواد شیمیایی مانند پاککنندههای خانگی (به جز آمونیاک) و محلولهای قلیایی مقاومت خوبی دارد. اما در برابر حلالهای قویتر مانند بنزین یا استون بسیار آسیبپذیر است.
- پلی کربنات: مقاومت بهتری در برابر حلالها (مانند بنزین) دارد، اما در برابر پاککنندههای ساینده یا قلیایی آسیبپذیرتر است.
نکته مهم (تمیز کردن): هرگز از پاککنندههای حاوی آمونیاک (مانند بسیاری از شیشهشویها) برای پلکسی و از پاککنندههای ساینده برای پلی کربنات استفاده نکنید.
۸- وزن
هر دو ماده به طور قابل توجهی سبکتر از شیشه هستند (تقریباً نصف وزن شیشه با ضخامت یکسان). این یک مزیت بزرگ برای حملونقل و نصب است. با این حال، اگر بخواهیم دقیق باشیم، پلی کربنات چگالی کمی پایینتری دارد و اندکی از پلکسی گلاس سبکتر است، اما این تفاوت در اکثر پروژهها قابل چشمپوشی است.
۹- هزینه و قیمت
این فاکتور اغلب تعیینکننده است.
- پلکسی گلاس: به طور کلی، ورق پلکسی به طور قابل توجهی ارزانتر از پلی کربنات است. بسته به نوع، ضخامت و برند، قیمت پلکسی میتواند ۲۰٪ تا ۴۰٪ کمتر از پلی کربنات مشابه باشد.
- پلی کربنات: به دلیل فرآیند تولید پیچیدهتر و خواص مکانیکی برتر (مقاومت ضربه)، پلی کربنات گرانتر است.
نتیجه: اگر بودجه محدودی دارید و نیازی به مقاومت ضربه فوقالعاده ندارید، پلکسی گلاس انتخاب اقتصادیتری است.
جدول خلاصه: تفاوت پلکسی و پلی کربنات
| ویژگی | پلکسی گلاس (اکریلیک) | پلی کربنات | برنده |
| مقاومت ضربه | خوب (۱۷ برابر شیشه) | عالی (۲۵۰ برابر شیشه) – نشکن | پلی کرbنات |
| شفافیت نوری | عالی (۹۲٪) | خوب (۸۹٪) | پلکسی گلاس |
| مقاومت خراش | متوسط | ضعیف (نرمتر است) | پلکسی گلاس |
| مقاومت UV (زردی) | عالی (زرد نمیشود) | ضعیف (مگر با پوشش UV) | پلکسی گلاس |
| مقاومت حرارتی | متوسط (تا ۸۰ درجه) | عالی (تا ۱۱۵ درجه) | پلی کربنات |
| اشتعالپذیری | قابل اشتعال | خود خاموششونده | پلی کربنات |
| ماشینکاری/برش | آسان (برش لیزری عالی) | دشوار (ذوب میشود) | پلکسی گلاس |
| هزینه | اقتصادی | گرانتر | پلکسی گلاس |
کاربردهای پلکسی گلاس
بر اساس مزایایی که گفتیم (شفافیت، مقاومت UV، قیمت مناسب و کارپذیری آسان)، پلکسی گلاس برای موارد زیر ایدهآل است:
- تابلوهای تبلیغاتی و حروف برجسته
- ویترین فروشگاهها و موزهها
- شیشههای پنجره (در مناطقی که خطر ضربه شدید وجود ندارد)
- آکواریومهای خانگی و بزرگ
- ساخت انواع محصولات پلکسی دکوراتیو مانند جعبه، استند، شلف و مبلمان
- محافظهای پیشخوان (در دوران کرونا بسیار رایج شد)
- استفاده به صورت میلگرد پلکسی در پروژههای تزئینی و صنعتی
- نورگیرها و سقفهای کاذب دکوراتیو
کاربردهای پلی کربنات
به دلیل استحکام بینظیر و مقاومت حرارتی، پلی کربنات در موارد زیر استفاده میشود:
- شیشههای ایمنی و ضد گلوله
- سپر و شیلدهای پلیس
- محافظهای ایمنی ماشینآلات صنعتی
- کلاه ایمنی (بخش وایزر یا طلق)
- پوشش سقف گلخانهها (به دلیل مقاومت در برابر تگرگ)
- پنجرههای هواپیما
- دیویدی و سیدیها
- پنجره ساختمان در مناطق پرخطر (طوفانخیز یا با ریسک بالای خرابکاری)
پلکسی یا پلی کرbنات؟ کدام را انتخاب کنیم؟
حالا به سوال اصلی بازمیگردیم. انتخاب بین این دو ساده است اگر نیاز خود را بشناسید:
پلکسی گلاس را انتخاب کنید اگر:
- شفافیت و وضوح کریستالی اولویت اول شماست.
- پروژه شما در معرض نور مستقیم خورشید است (مانند تابلوی خارجی).
- نیاز به برش لیزری دقیق، لبههای پولیشخورده و زیبا دارید.
- بودجه شما محدودتر است.
- مثال: ساخت یک ویترین زیبا، قاب عکس، یا تابلوی فروشگاه.
پلی کربنات را انتخاب کنید اگر:
- مقاومت در برابر ضربه و نشکن بودن حیاتی است.
- قطعه در معرض دمای بالا یا خطر آتشسوزی قرار دارد.
- پروژه در معرض مواد شیمیایی یا حلالهای خاصی است.
- مثال: ساخت محافظ برای یک دستگاه پرس، پنجره برای یک کارگاه نجاری، یا شیشه برای یک خودروی مسابقه.
سوالات متداول
1- آیا پلی کربنات از پلکسی گلاس قویتر است؟
بله، به طور قابل توجهی. پلی کربنات عملاً نشکن است و مقاومت ضربهای آن حدود ۳۰ برابر بیشتر از پلکسی گلاس میباشد. اگر استحکام اولویت اصلی شماست، پلی کربنات را انتخاب کنید.
2- کدام یک برای پنجره خارجی مناسبتر است؟
بستگی به کاربرد دارد. اگر پنجره در معرض نور مستقیم خورشید است و شفافیت مهم است، ورق پلکسی به دلیل مقاومت در برابر زرد شدن (UV) گزینه بهتری است. اما اگر پنجره در منطقهای است که خطر پرتاب سنگ، تگرگ شدید یا خرابکاری وجود دارد، پلی کربنات (از نوع دارای لایه UV) به دلیل نشکن بودن، انتخاب ایمنتری است.
3- کدام یک ارزانتر است؟
پلکسی گلاس (اکریلیک) به طور کلی ارزانتر از پلی کربنات است. معمولاً قیمت پلی کربنات بین ۲۰ تا ۴۰ درصد گرانتر از پلکسی گلاس با همان ابعاد و ضخامت است.
4- آیا میتوان پلکسی و پلی کربنات را خم کرد؟
بله، هردو قابلیت خمکاری حرارتی (ترموفرمینگ) را دارند. پلکسی گلاس با حرارتدهی موضعی (مثلاً با المنت حرارتی) بهراحتی خم میشود و شکل میگیرد. پلی کربنات نیز خم میشود، اما به دمای بالاتری نیاز دارد. البته پلی کربنات در ضخامتهای پایین قابلیت «خم سرد» (بدون حرارت) با استفاده از دستگاه پرس برک را نیز دارد.
5- برای تمیز کردن این دو ورق از چه چیزی استفاده کنیم؟
بهترین و ایمنترین راه، استفاده از یک پارچه بسیار نرم (مانند میکروفایبر) و محلول آب ولرم و صابون ملایم است. هرگز از پارچههای زبر، اسکاچ، یا پاککنندههای شیمیایی قوی، استون، بنزین و شیشهشویهای حاوی آمونیاک استفاده نکنید، زیرا باعث کدر شدن، ترک خوردن یا آسیب دائمی به سطح ورق میشوند.
جمعبندی
در این مقاله به طور کامل به بررسی تفاوت پلکسی و پلی کربنات پرداختیم. دیدیم که اگرچه هر دو جایگزینهای فوقالعادهای برای شیشه هستند، اما ویژگیهای متفاوتی دارند. پلکسی گلاس (اکریلیک) با شفافیت بینظیر، مقاومت عالی در برابر UV، کارپذیری آسان و قیمت اقتصادی، پادشاه کاربردهای دکوراتیو و تبلیغاتی است. در مقابل، پلی کربنات با استحکام افسانهای و مقاومت حرارتی بالا، انتخاب اول برای کاربردهای ایمنی و صنعتی است.
درک این تفاوتها به شما کمک میکند تا نه تنها بهترین متریال را انتخاب کنید، بلکه از هدر رفتن پول و زمان خود نیز جلوگیری نمایید. مجموعه طلق برند مفتخر است که با ارائه مشاوره تخصصی و تأمین انواع ورق پلکسی با کیفیت بالا و همچنین ارائه خدمات پلکسی متنوع، شما را در اجرای بینقص پروژههایتان یاری کند.
